Shree Guru Upar Shardhdhabhav Prev Next Index

-:શ્રી ગુરૂ ઉપર શ્રધ્ધાભાવ:-


      શ્ર્ધ્ધાભાવ એટલે ગુરૂશ્રી ઉપર અટલ અતૂટ વિશ્ર્વાસ સંત,મહાત્મા ઋષિમુનિ વેદ અને શાસ્ત્રો ઉપર પૂર્ણ નિષ્ઠા,ગુરૂવચનો અને ઉપદેશોઔ પર સંદેહ રહિત વિશ્ર્વાસ એનું નામ શ્ર્ધ્ધા, આ અચર શ્ર્ધ્ધા શિષ્ય માટે સ્વર્ગનાં દ્રાર ખોલી આપે છે ગુરૂદેવનો દરેક વિચાર દરેક શબ્દ તેમજ તર્કવિતર્ક તથ્યપૂર્ણ રહસ્ય ગર્ભિત છે. એ ભાવની સતત જાગૃતિની નામ જે શ્ર્ધ્ધા છે તે સત્વગુણનૂ પ્રાણ કહેવાય છે અંધશ્ર્ધ્ધાનો અતિ ફેલાવો છે મોટાભાગના બધા લોકો પોતાની સાચી કે ખોટી માન્યતાઓ અને ધારણાઓ છાતીએ વળગાડી સમાજમાં જીવતાં હોય છે. આ માન્યતાઓ અને ધારણાઓ મોટાભાગે લોભીઓ અને પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલી હોય છે. પ્રગતિમાં અવરોધરૂપ બને છે. આવી અંધશ્ર્ધાના નામથી લાંછીત છે. શ્રી ગુરૂ તો રામ રતન ધન પામેલા હોય છે. એમનામાં કોઇ ખોટ કે ઉણપ હોતી નથી શીષ્ટજનો આવા પૂર્ણ ગુરૂ પ્રત્યેની શ્ર્ધ્ધાને આંધળાની લાકડીની જેમ પકડી રાખે છે ખૂબ જાળવણી કરે તો સમજ વિનાના ઇર્ષાળું લોકો આને અંધશ્ર્ધ્ધા તરીકે કહ્યાજ કરે છે. પણ એમની આવી શ્ર્ધ્ધા મોક્ષપ્રાપ્તિનો રાજમાર્ગ છે. એનાથી પરમ સુખ મળે છે એ દેવોને પણ દુર્લભ છે. ગુરૂદેવ તો પોતાના શિષ્યના હ્ર્દયમાં વિશ્રામ કરતા હોય છે. તેઓ જ્યારે પણ શિષ્યની અવિચર શ્ર્ધ્ધાને જુએ છે કે ત્રતજ પરમ સુખરૂપે શિષ્યના અંતરમાં પ્રગટે છે. આ રીતે શિષ્ય ભગવાનની સતાનાં પરમાઅનંદમાં ડૂબી જાય છે સદગુરૂ પ્રત્યે જાગેલી અતૂટ શ્ર્ધ્ધ્જા આત્મ ઉન્તિના માર્ગને પ્રકાશિત કરે છે. હ્દયને શુધ્ધ બનાવે છે. આત્મસાક્ષાત્કારના આરે પહોંચાડે છે. બધાજ શિષ્યોએ ગુરૂવચનોમાં દ્રઢ શ્ર્ધ્ધા સિધ્ધાંત રૂપે અપનાવી લેવી જોઇએ. આમ કરવાથી સંપૂર્ણ શ્ર્ધ્ધા જાગૃત થશે. ગુરૂચરણે પહોંચાડી દેશે ગુરૂચરણોમાં સમર્પિત બનાવી દેશે, પોતાની સંસારિક માયાજાળ કે ગૃહસંસારને ચિંતા છોડો, ગુરૂદેવ સ્વયં તમારૂ સુરક્ષા કવચ બની રહશે તમારા ઘર સંસારમાં વ્યાપ્ત તમામ ભય અને વિઘ્નો બાધાઓને ઉખેડી નાખ્શે.ગુરૂપ્રત્યેની શ્ર્ધ્ધાને આ ધરતિનું બહુમૂલ્યવાન રતનજ કહી શકાય ચિંતામણીજ સમજો જેને મેવડી દીધા પછી બીજી કોઇ ચીજની પરવા નહિ રહે કોઇપણ પ્રાપ્ત કરવાનૂ બાકી નહિ રહે. શ્ર્ધ્ધાનાબળે પર માત્રમાં પરમ પદાર્થ ને પામી શકો છો માટે ગુરૂવચનનો આત્મસાત કરતાં કરતાં પોતાની શ્ર્ધ્ધાને નિત્ય અવિચળ બનાવતાં જાઓ શ્રધ્ધા ફલતિ સર્વત્ર, ન વિધા ન ચ કૌશલમ ।।
      - સમજીએતો? મણકા ૧૩૩ -
     (૧) સમજીએતો ? - જપ તપ તિર્થ વ્રત યજ્ઞ યજ્ઞાદિક અને પૂણ્યદમનુષ્યનેફળઆપવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. પરંતું મોક્ષ આપવામાં મદદરૂપ બની શકતા નથી. મોક્ષ માટે તો જ સદગુરૂના લક્ષની જરૂર પડે છે.
     (૨) સમજીએતો - લોકો દુનિયાદારીના કામમા દગો ઓછો રાખતાં હોય છે, પરંતું ધર્મ કાર્યમાં તો જરૂર દગો રાખીને જ દાવ ખેલતાં હોય છે, એટલે જ દુઃખી થાય છે. વળી સફળતાને બદલે નિષ્ફળતાને વરે છે. દગો કોઇનો સગો થતો નથી સફળતા પ્રાપ્ત કરવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૩) સમજીએ તો ? - ભક્તોનું ભજન ગાતા ગવડાવતાં આવડે છે પરંતું ગળતાં ઍટલે ગળામાંથી પેટમાં ઉતારતા નથી આવડતું અને જો ગળતાં આવડે તો તરતાં વાર લાગે નહિ. ગાવું અને ગળવું એમાં બહું ફેર નથી ગળવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૪) સમજીએ તો ? - ઘણા ભક્તો બીજાનું ગાયેલું પોતે ગાઈ ગાઈને બહાર કાઢી નાખે છે. એટલે એનો લાભ લોકોને મળે છે પણ પોતાને મળતો નથી ભજનના સ્વાદરૂપી રસ લોકો લઈ જાય છે અને એના ભાગમાં ગોટલા અને છોતરાં રહે છે. રસ પામવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૫) સમજીએ તો ? - માનવીનું મન માયાનો મસાલો ખાઈ ખાઈને એટલું બધું મસ્ત અને મૂઢ બની ગયું છે કે એને માલિકના લક્ષરૂપી જ્ઞાનનો મસાલો ભાવતો કે ફાવતો નથી.નિરસ અને અરૂચિકર લાગે છે.ઍતલે માલિકનો મસાલો પામવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૬) સમજીએ તો ? - જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરનાર વ્યક્તિએ બે પ્રકારના પરિણામો પ્રાપ્ત થાય છે. એક જ્ઞાનથી હ્ર્દયની ગ્રંથીઓ ગળિ પણ જાય છે અને બીજું હ્રદયમાં અભિમાનની ગ્રંથિઓ વધી પણ જાય છે.દરેક પ્રકારની પ્રક્રિયાના પરિણમ બે પ્રકારે આવતા હોય છે.આપણે અજ્ઞાનથી ગ્રંથીઓ ગળ્વાની છે. અજ્ઞાનની ગ્રંથીઓ મેળવવા માટે સદગુરૂની જરૂર ઍ
     (૭) સમજીએ તો ? - ભક્તિ કરવા ખાતર કે રળવા ખાતર કરવાની નથી પરંતું કરવા ખાતર કરવાની છે. ભક્તિ કરીને ભારે થવાતું નથી પરંતું ભાર વિનાનું થવાનું છે ભક્તિ ભૂલો વધારવા માટે નથી પરંતું સુધારવા માટે છે. ભૂલો સુધારવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૮) સમજીએ તો ? - ભક્તિમાર્ગના લોકો આસ્તિક કરતાં નાસ્તિક વધારે હોય છે. ભક્તમાં શ્રધ્ધા કરતા અંશ્રધ્ધા અને આડંબર વધારે જોવા મળે છે આસ્તિકતાને અંધશ્રધ્ધા અને આડંબર વધારે જોવા મળે છે. આસ્તિકતા અને અંધશ્રધ્ધામાં ખપાવવાની અનુકરણ વધી જાય છે અને તેનાથી અનુકરણ છૂટી જાય છે તેનાથી તેની અવગણનાથી અધપતન થાય છે ઍટલે અનુકરણ રોકવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૯) સમજીએ તો ? - માનવી તનની બિમારીને સમજે છે અને એ બિમારીને દૂર કરવા ઉપચાર પણ કરે છે પણ મનની બિમારીને સમજતાં પણ નથી. અને તેને દૂર કરવા માટેનાં ઉપચાર પણ કરતાં નથી મોક્ માર્ગમાં તનની બિમારી કરતા મનની બિમારી ઘણોજ અવરોધ ઉભો કરે છેની બિમારી મટાડવાજ સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૧૦) સમજીએ તો ? - માનવ જીવનામાં મનોરંજન અને મનોમંથન કરતાં મનોમંજન ઘણુ જરૂરી છે છતાં તેનો લાભ ઘણા ઓછા માણસો ઉઠાવતાં હોય છે. મનોરંરન વિકારોની વૃધ્ધિ કરે છે. અને મનોમંજન આ મનોમંથન વિકારો ઓછા કરે છે. મનોમંજન વધારવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૧) સમજીએ તો ? - દરેક મનુષ્યને કુદરતના નિયમ પ્રમાણે દેહ પ્રાપ્ત થાય છે અથવા તો જીવના કર્મ પ્રમાણે માનવને દેહ પ્રાપ્ત થતાં યુગો વીતી જાય છે જ્યારે કર્મ પ્રમાણે માનવ દેહ વારંવાર મળે છે જેથી ઉતમ કર્મ કરી ઉતમ પ્રકારનો માનવ દેહ વારંવાર મેળવી અંતે મોક્ષનો અધિકાર મેળવવો એજ ઉતમ છે મોક્ષનો અધિકાર મેળવવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૨) સમજીએ તો ? - માનવ માત્ર કર્મ કરવા માટે સ્વતંત્ર છે પરંતું ભોગવવામાં તે સ્વંત્ર નથી કર્મ ભોગવવા માટે કાયમ કુદરતને આધીન રહેવું પડે છે એટલે કર્મ કરવાની સ્વતંત્રતાનો સદૌપયોગને બદલે દૂરૌપયોગ કરી દુઃખ વહોંરી લેવું જોઇએ નહિ કુદરતને આધીન રહેવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૩) સમજીએ તો ? - માળાનો અંત મેળ, જીવનનો અંત મરણ જન્મ મરણનો અંત મોક્ષ, સંશયનો અંત યર્થાથ જ્ઞાન, અનેક પ્રકારની ઉપાધિઓનો અંત ત્યાગ, કાયા અને માયાનો અંત કલ્યાણ વળી કલ્યાણનો અંત પરમાત્મા પરમાત્માની ઓળખાળ કરાવવા પરમાત્મારૂપ સદગુરૂની જરૂર છે
      (૧૪) સમજીએ તો? - માનવીનું મન અને રાંધેલું અન્ન બગડી જાય છે ચડતું જોબન અને બઢતું ધન ક્યારે બગડે તે કહેવાય નહિ સાખૂટ જન અને રોગી તન ક્યારે સુધરે એ કહેવાય નહિ અને ઢાંક્યું કર્મ અને ભીતરનો ભ્રમ ક્યારે જાગે તે કહેવાય નહિ માટે એ બધૂ ન બગડે ન ઝગડે તે માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૫) સમજીએ તો ? - ભોગ અને જોગ ભવ સાગર તરવા માટેનાં પ્રતિકૂળ અને અનૂકૂળ આવે એવાં બે અંગ છે ભોગથી ભવબંધન વધે છે અને જોગથી જગબંધન ઘટે છે. ભોગથૉ ભવમાં ભટકવાનું ચાલું રહે જ્યારે જોગથી છકવાનું બારુ મળે છે ભોગ ના વધે તેના માટે સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૧૬) સમજીએ તો ? - માનવી અને માંસના લોચામાં એટલો બધો લોભ લાગ્યો છે કે મરવાનું અને મોક્ષ મેળવવાનું બંન્ને પ્રકારનું ભાન ભૂલી જાય છે. અને માંસના લોચાના લોહમાં માનવદેહની મહત્વતા અને મહત્વકાંક્ષાંને ભૂલી જાય છે માટે સાચૂ જીવન જીવવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૭) સમજીએ તો ? - પોતાના સદગુણ જોનાર પોતાના અંહમની પોષે છે અને તેના દુર્ગુમાં વૃધ્ધિ કરે છે જ્યારે પોતાના દુર્ગુન જોનાર માનવ અંહમની અવગણના કરે છે અને સદગુણોમાં વૃધ્ધિ કરે છે માનવ માત્ર જોવા તો સામેના સદગુણો જોવા ધોવાના તો પોતાના દુર્ગુન્ણો ધોવા, દુર્ગુણોને ધોવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૮) સમજીએ તો ? - માનવના જીવનમાં તમોગૂણ ઉત્પાત મચાવે છે રજોગુણ રગવાર વધારે છે અને સત્વગુણ શાંતિ પ્રસરાવે છે. ઍતલ સત્સંગ દ્રારા સત્વગુણનો વધારે સંગ્રહ કરવો હિતાવહ છે સંપતિથી શાંતિ મળી શકતી નથી પરંતું સત્વગુણથી શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે સત્વગુણ સદગુરૂજ વધારી શકે છે તે માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૯) સમજીએ તો ? - અનેક પ્રકારની ઉપાધિઓ અને અવગુણો ભરેલો ઉપદેશક શ્રોતાઓને ભલે બાહ્ય રીતે આકર્ષી શકે પરંતું આંતરિક રીતે તેના ઉપદેશની ઝાજી અસર ઝાઝા માણસો ઉપર ધારવા પ્રમાણે કદાપિ પડતી નથી પરોદેશે પંડિતમ પોકર નીવડે માટે ઉપાધિ અને અવગુણ મટાડવા તો સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૦) સમજીએ તો ? - ધ્યાન કરનાર વ્યક્તિની વૃતિઓ બાહિરમુખ હશે તો એકાગ્રતામાં ઉણપજ હશે અને વૃતિઓનો નિરોધ કરી એક સુખી બનાવ્યા સિવાય માનવ માનવને આકર્ષી શકાશે નહિ, માનવ સર્વાગી ઉધમૂખી બને તો જ અરસપરસ અમૃત મેળવી શકે, માટે ઉર્ધવમૂખી બનવા માટે ગુરૂમૂખી બનવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૧) સમજીએ તો ? - દુર્ગુણો અને દુષણોના ડાગ ડિલમાંથી જાય નહિ ત્યાં સુધી દર્પણમાં સ્વરૂપનાં સ્પષ્ટ દર્શન થવાં સંભવ નથી, પોતાના અસલ સ્વરૂપને નિહાળવા માટે દિલ દર્પણના ડાગ સાફ કરવા જરૂરી છે અને તેના માટે નેમ અને પ્રેમ બંન્ને ઘણા જરૂરી છે સ્વની ઓળખાણ માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૨) સમજીએ તો? - માનવ ચેતન સેવા ત્યજીને એકલો ફક્ત જડને પૂજેતો જડ કદાપિ ના દૂજે અને જડ કદાપિ દૂજે તો પયપાનનો લાભ ના મળે અને પયપાન વિના મનુષ્યને પુષ્ટિ ના મળે અને પૂષ્ટિ પ્રાપ્ત ક્ર્યા વગર મનૂષ્ય પરમ પદને મેળવી કે પચાવી પણ ના શકે માટે સેવાનો ઉતમ લાભ લેવા ચેતન એવા સ્દગુરૂની જરૂર છે
     (૨૩) સમજીએ તો ? - સાધના કરવાની સિધ્ધિનો આધાર તેના સાધનો ઉપરજ આધારિત છે સ્થળ સમય શરીર સદગુરૂ અને સંસર્ગનો ખ્યાલ રાખી સાત્વિક ભાવે સમર્પણભાવે સાધના સફળ થવા સંભવે છે, શાસ્ત્રો વગર એકલો શૂરો માણસ જીત મેળવી શકતો નથી તેથી શસ્ત્ર પ્રાપ્તિ માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૨૪) સમજીએતો? - ભૌતિક મિલકતનું રક્ષણ જરૂરી છે તેના કરતાં અનેક ઘણું રક્ષ અભૌતિક મિલકત માટે જરૂરી છે. ભઊતિક નૂકસાન તો આવતાં ભવમાં પણ પૂરવાર કરી શકાશે પરંતું અભુતિક નુકશાન અનેક જન્મ જતાં પણ પુરવાર થઈ શકવાનું નથી અભુતિક ભૌતિકને મેળવી શકશે, પરંતું ભૌતિક અભુતિકને મેળવી શકશે નહિ માટે અભૌતિકમાં નુકસાન ન થાય તે માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૫) સમજીએ તો ? - ધ્યાન વખતે ધણીને બદલે ધંધો અને ધન યાદ આવે છે તો ધણી પદ મેળવવામાં ધક્કો લાગશે અને ધ્યાન કરનાર વ્ય્કતિને ધન અને ધંધોજ ધણી વિમુખ કરાવે છે અને ધણી વગરનું દુખ ધણીને મળ્યા વિના, ધન ધંધાર્થે દૂર થઈ શકતું નથી ધણી મેળવવા ધણીરૂપી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૬) સમજી એ તો ? - જેવી રીતે સંસાર વ્યવહારના નિભાવ માટે દરોજ ધંધા ઉધોગની જરૂર પડે છે તેવી રીતે આત્મકલ્યાણ માટેના અલૌકિક વ્યવહારના વેગ અને વિકાસ માટે નિયમિત ધર્મના પાલનની આવશ્યકતા છે આત્મકલ્યાણ માટે માનવ જીવનમાં ધર્મ પાલનની ખાસ અગ્રિમતા આપવી એ જ ડાહપણ ભર્યું કામ છે અને આત્મકલ્યાણ માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૭) સમજી એ તો ? - મનુષ્યનો ઉધ્ધાર અને અધોગતિ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન, અજ્ઞાન ઉપર આધારિત છે અને જ્ઞાન અને અજ્ઞાન સુગરાનુગરા ઉપર આધારિત છે
     સુગરાપણું સદગુરૂના શરણ ઉપર આધારિત છે. અને શરણાગતિ સમર્પણ ભાવના અગ્રભાવે હોવી જરૂરી છે. સમર્પણતામાંજ શ્રેય સમાયેલો છે એ સમર્પણ ભાવના માટે જ શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૨૮) સમજી એ તો ? - માનવ જીવનમાં મૅલવેલી અમૂલ્ય મૂડીની ચોરી કરનાર ચોરો ચોર તરફથી ઘેરો ઘાલે એ. અને તે ચોર અજ્ઞાન અને અભિમાનનો આશરો લઈને ઉંઘેલા આત્માને ઓંચીંતોજ પકડી લે છે એવા અજબ અને અગોચર ચોર, કામ ક્રોધ મોહ લોભ મધ મ્તસર માનવીની ભૌતિક અભૌતિક મૂડીને ઉઠાવી જતાં અચકાતાં નથી. તેના રક્ષણની શક્તિ મેળવવા સ્દગુરૂની જરૂર છે
     (૨૯) સમજીએ તો ? - સજ્જન માનવીની સફાઇમં દુર્ગુણનો એકાદ ડાગ હોય તો એની સજ્જનતા જતી રહેતી નથી અને દુર્જન માનવીના જીવનમાં દુર્ગુણોના અનેક ડાગમાં એકાદ સદગુણની છાંટ હશે. નાનો સરખો દુર્ગુણ વધારે જલદીથી દ્રષ્ટિઘોચર થતો હોવાથી દુર્ગુણ રહિતના સજ્જન બનાવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૩૦) સમજીએ તો ? - સપ્તભૂમિકાનો મહેલ તૈયાર કરતાં પહેલાં તેની પૂર્વ ભૂમિકારૂપ સદાચારનો સંપૂર્ણ સાધનવાળો પવિત્ર પાયો તૈયાર કરવો પડશે જ પાયાના આધારેજ ઇમારત ઉભી છેએટલે પાયાની પૂર્ણ તૈયારી માટે મુમુક્ષે સાવધ રહેવું જરૂરી છે પાયાની મજબૂત તૈયારી વિનાઅ અધીરાઇ કે ઉતાવળથી મહા મહેનતે ઉભી કરેલી ઇમારત કોઇક વખત અચાનક તૂટી પડવાની પૂર્ણ સંભવ છે તેથી પાયો મજબૂત કરવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૩૧) સમજી એ તો? - દુનિયા આખી ગુણ અવગુણથી ભરેલી છે પરંતું આપણેતો સદગુરૂ સાથે સ્નેહ સંબધ છેઅવગુણ વીણી દૂર કરવા એજ સારા સજ્જનનુ કામ છે અને એમાં જ શાંતિનું ધામ છે સદગુણને બદલે અવગુણ શોધીશું તો અવગુણ માસી ઉપાધી અને તેમની મા અશાંતિ વહોરવી પડશે માટેજ શાંતિજ મેળવવા સદગુરની જરૂર છે
     (૩૨) સમજી એ તો ? - કયા સતસંગના પ્રસંગમાં ઘણા સતસંગીઓ તેમાંથી સાર ગ્રહણ કરીને જીવન સફળ બનાવે છે અને ઘણા શ્રોતાઓ કચરો વીણીને સાર જતો કરે છે ઘણા સાર અને કચરો બંન્ને છોડીને સતસંગ સાંભળવાનો સંતોષ ગ્રહણ કરે છેપછી સતસંગમાં સાર સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૩૩) સમજી એ તો ? - હ્રદયરૂપી ગોરી માં બુધ્ધિરૂપી દહીં ભરેલું છે પરંતું મનોમંથન (વલોવ્યા) વગર માખણરૂપ સત્વ અને છાસ છૂટાં કરી શકાતાં નથી અને તે દહી બગડી જાય છે માટે સમયસર મનોમંથન (વલોણું) નહી કરીએ તો સત્વ અને છાસરૂપી સાર અને અસાર બધું જ ગુમાવી દઈશું માટે સમયસર સત્વસાર મેળવી લેવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૩૪) સમજીએ તો ? -ભરજુવાનીમાં જો ભોગોને બદલે ભજન કરવાનું સૂઝેતો એ માનવ સમાન ભાગ્યશાળી કોણ હોઇ શકે? ભોગ ભેગા કરી ભોગવી તે ભાગ્યશાળી નથી, પરંતું ખરેખર ભાગ્યશાળીતો એ જ ઘણાય કે જે ભોગોને લાત મારી સદગુરૂમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ભવબંધનમાંથી અને ભોગોથી છૂટવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૩૫) સમજી એ તો ? - જેનામાં નિર્મળતા નિર્ભયતા નેહ નીતી નમ્રતા નિયમિત હશે, તેજ મુમુક્ષુ માનવી નિજ પદ નો અને નિજ સ્વરૂપનો મહિમા જાણી નિયંતાને વીજવી અનાથના નાથને મેળવવા લાયકાત પ્રાપ્ત કરે માટે એ અનાથના નાથ એવા સદગુરૂને પામવા માટે જ સદગુરૂની જ જરૂર પડે છે
     (૩૬) સમજીએ તો ? - પ્રેમ નથી ત્યાં પ્રાપ્તિ નથી.શ્રધ્ધા નથી ત્યાં સાક્ષરતા નથી લાગણી નથી ત્યાં લાભ નથી. મમતા નથી ત્યાં માલિકી નથી. ઉત્સાહ નથી ત્યાં અવિનાશી નથી. વિશ્ર્વાસ નથી ત્યાં વિસંબર નથી. જ્યાં પાત્રતા નથી ત્યાં પ્રભુતા નથી. અને જ્યાં સદગુરૂ નથી ત્યાં જ્ઞાન નથી. તેથી જ્ઞાન પાર્તિ માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૩૭) સમજી એ તો ? - રાજાએ રાજવીનાં,શ્રીમંતે શ્રીમંતાઇનો અધીકારીએ હોદ્દાનો ત્યાગી એ ત્યાગ અનુરૂપ ભક્તજને એની ભક્તિને અનુરૂપ સધવા નારીએ સુવાસણ ને અનુરૂપ કપડાં સાંગ્વરૂપી સાધનો લાયકાત કે લક્ષણ વિના ગ્રહણ કરયા હોય તો તે આભુષણો શોભતા નથી. લજવે છે માટે તેવા વિવેકને સમજવા સદગુરૂની જરૂર છે
      (૩૮) સમજી એ તો ? - આ જીવદશાનું જગત જેને ત્યજવાનું છે એને ભજે છે. અને જેને ભજવાનું છે તેને ત્યજે છે. ભૂલવાનું હોય તેને અનેકવાર યાદ કરે છે અને જેને અનેકવાર યાદ કરવાનું છે તેને સાવ ભૂલી જાય છે જેના ઉપર ભાવ રાખવાનો છે એના ઉપર અભાવ રાખે છે અને જેનો અભાવ કરવાનો છે તેના ઉપર પુષ્કળ ભાવ પ્રેમ રાખે છે એનુ નામ જ અજ્ઞાન છ આ અજ્ઞાનને દુર કરવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૩૯) સમજી એ તો ? - જેને ખોવાયું છે એની ખબર પડે તો એને ખોળવાની જરૂર પડે છે અને ખોળવાનો પરિશ્રમ કરવો પડે અને પરિશ્રમ કરે તો એને ખોવાયેલુ વહેલુ મોડુ જડે પણ ખરુ અને જેને જડે એને પછી જન્મ મરણ નો દુખ દુર થઈ પછી મહાપદની મોજ માણવાની મજા પડે એ મજા મેળવવા માટે સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૪૦) સમજી એ તો ? - તન મન અને ધન થી કરેલો ત્યાગ સાચો ત્યાગ ઘણાય તન મન ધન થી ના ત્યાગ કરે તે સાચો વૈરાગી ના કહેવાય પણ તે રાજી જ છે અર્હાથ ત્યાગ તો મનનો ત્યાગ છે તનથી ત્યાગ સહેલો છે પરંતું મનથી ત્યાગ અઘરો છે. તન કરતાં મનની પકડ માયાવીર પદાર્થો ઉપર વધારે દ્રઢતાવાળી છે એટલે તનના પહેલાં મનને મોડવાનું છે જેને મન મોડ્યું તેનું કારળજ સુધર્યું અને જેનું મન સદગુરૂની જરૂર પડે
     (૪૧) સમજી એ તો? - માનવ સમાજને સન્માર્ગે જોડનાર કોઇપણ પરોપકારી એવા મહાપુરૂષોનો દુનિયાના દરેક માનવ આદરસત્કાર કરે છે એવું નથી ઘણા ફૂલે પૂજે છે તો ઘણા ધૂળથી ધૂતકારે પણ છે એટલે જન હિતાર્થે જીવન જીવનાર મહાપુરૂષો ફૂલ પડતાં ફૂલાઇ જતાં નથી કે અને ધૂળથી ઢંકાઇ જતા નથી કારણ કે સ્થિતપ્રજ્ઞ એવાં સંતો દુનિયાને ઓળખે છે દો રંગી દુનિયાથી બચવા શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૪૨) સમજી એ તો? - ધર્મગુરૂઓ ઉપાધિ વગરના હોય છે. તેઓ જો અજ્ઞાનયુક્ત, અભિમાનયુક્ત,અંધશ્રધ્ધાયુક્ત,અને આડંબરયુક્ત ઉપાધિઓથી જકડાઆયેલા હોય તો તેમના સેવકોને મુક્ત ના કરાવી શકે. આવા ધર્મગુરૂઓની ઓળખાણ કરાવવા શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૪૩) સમજી એ તો ? - મરણથી અને માલિકથી ના ડરનાર માનવ કદાપી ભજન ભક્તિમાં ભળી શકતો નથી, અને ભજન ભક્તિના આધારવિના ભવસાગારના અઘાધ જળમાંથી નિર્વિગ્ને પાર ઉતરી શકતો નથી. કાળ અને કર્તાથી ડરતાં રહીને ભજન કરવૂ એમાં જ કલ્યાણ સમાયેલું છે અને કર્તાના ભજનમાં ભળવા શરી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૪૪) સમજી એ તો ? - માનવ જગતમાં જીવદશા વધૂપડતી હોવાનું મૂળ કારણ તેના વારસામાં મળેલા લોહીના લક્ષણ છે. તેમાં સંઘવસાહત પરિવર્તન આવ્યું છે અથવા લાવી શકાય છે વળી તેમાં ગત જનમના સંસ્કારો ઉપર પણ આધાર રહેલો છે છતાં માનવના મનને જીવદશા જલદી પકડમાં લઈ લે છે તેથી જીવદશામાંથી શિવદશામાં લાવનાર એવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૪૫) સમજી એ તો ? - માનવનો સ્વભાવ અનુકરણીય છે અનુસરણીય ઓછો હોય છે તેના લીધે ઉતમ લાભ કરતાં કનિષ્ઠ લાભ વધારે મળતાં હોય તો માનવ માત્રે અનુકરણ કરતાં અનુસરણ કરે જ એ વધારે શ્રેયકર છે અને એઅનુસરણ કરવા કોઇક સદગુરૂનો લાડીલો હોય છે અનુસરણીય શીખ લેવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૪૬) સમજી એ તો ? - ધર્મનું પાલન ના કરનાર વ્ય્ક્તિને ધર્મનો પ્રચાર કરવાનો કે તેમનો લાભ લેવાનો કોઇજ અધિકાર નથી અને એવા પોકળ પ્રચારમાં પામર અને પછાત જ માનવોજ ફસાય છે તેથી ધર્મનું પાલન કરાવનાર અને ધર્મહીન માણસોથી બચાવનાર શ્રી ધર્મગુરૂની જરૂર છે
     (૪૭) સમજી એ તો? - જ્યાથી ધર્મનો પ્રચાર પસાર કરવાનો હોય છે ત્યાં અધર્મ અને અંધશ્રધ્ધાને રહેવા માટેનું સારુ સાધન મળે છે. કારણ કે ધર્મની ઓઠે ધૂતારા પણ વસતા હોય છે. તેથી તે ધૂતારા છેતરી ના જાયે ન બચાવ માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૪૮) સમજી એ તો ? - સુર્તા નુરતારૂપી સાણસીના બે ફાડીયાને જોડનાર મણરૂપી મેખ જો ઢીલી થઈ જાય તો સદગુરૂના બોધરૂપી શબ્દો તેની પકડમાં રહેસે નહી અને શબ્દોની પકડ વગર સારા સારનો લાભ મેળવી શકાશે નહી એટલે મનરૂપી મેખને ઠોકીને મજબૂત બનાવવા માટે શ્રી સદગુરૂ દેવની જરૂર પડે એ
     (૪૯) સમજી એ તો ? - જે તે ધર્મ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓએ પોતાના આધગુરૂશ્રીના ઉપદેશ અને ઉદેશ અનુસાર વર્તવાનું હોય એ અથવા પોતાના ગુરૂદેવની આજ્ઞાઓન પાલન કરવાનું હોય છે જ્યારે ઘણા સેવકો કંઠી કોઇની અને ઉપાસના બીજાની લગન એકની સાથે અનેલગની બીજા સાથે આવા અવ્યવહારૂ વર્તનથી બચવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૫૦) સમજી એ તો? - જગતમાં ભક્તોને માયા મળે યા વધે એવો આર્શીર્વાદ આપે એવા ગુરૂમહારાજ વ્હાલા લાગે છે માયાનો મોહ ઓછો કરાવી માલિકનાં મન પરોવવાનુ ઉપદેશ ઓછા સેવકોને ગમે છે આ સાચા ઉપદેશમાં મન એકાગ્ર કરાવનાર સદગુરૂની જરૂર છે
     (૫૧) સમજી એ તો ? - સદગુરૂ પરમાત્મા ગુણધનવાળા,કાળા અગર ગોરા ઘાટવાળા ગોચર ગતિવાળા નામ કે નાકવાળા જનમ મરણના ધર્મવાળા, જડ કે ચેતન જીવવાળા,જાગતા કે ઉંઘતા એવી અનેક પ્રકારની નામરૂપવાળી ઉપાધિઓથી પર એવા બ્રહ્મ અને બ્રહ્મની સમજણ આપનાર શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૫૨) સમજી એ તો ? - જેવી રીતે લૌકિકમાં પતિનું સુખ અને પતિની સમૃધ્ધિનું સુખ બંન્ને અલગ છે. એવી રીતે અલૌકિક પણ શ્રી સદગુરૂનું સુખ અલૌકિક આનંદ આપનારું છે. શ્ર્સ્વત સુખ આપનારુ છે પતિના સુખમાં અને એના પદાર્થના સુખમાં તફાવત છે.પદાર્થના સુખ વગર ચલાવી લેવાશે, પરંતું પતિના સુખ વગર નહિ ચાલે એવી વાતો સમજાવનાર સદગુરૂની જરૂર છે
     (૫૩) સમજી એ તો ? - માન્યતા છે કે મનુષ્યને હાડમાંસયુક્ત માતાના ગર્ભમાં ગર્ભસંકટ દુખ ભોગવવું પડે છે પરંતું એવું નથી માતાના હાડ માંસયુક્ત ગર્ભસંકટનું દુખ નહિ પણ હિરણ્ય ગર્ભ સંકટનું દુખ ભોગવવું પડે છે હિરણ્ય ગર્ભ ઍટલે કારણમાંથી કાર્ય અને કાર્યમાંથી કારણ સૂક્ષ્મ રીતે પ્રસર્યા કરે અને તેની પરંપરા ચાલુજ રહે તે વાતને સમજવા સદગુરૂશ્રીની જરૂર છે.
     (૫૪) સમજી એ તો ? - મનુષ્ય દૈત્યના સંગમાં છે. ત્યાં સુધી અનેક પ્રકારનું દુખ ભોગવ્યા કરશે, દ્રૈતમાં થી અદ્રૈત નહિ બને ત્યાં સુધી સુખ શાંતિનું સુખ પામી શકવાનો નથી, કારણકે દ્રૈતમાં તો દુખ જ છે. અને અદ્રૈતમાં સુખ સમાયેલું છે.દ્રૈતમય દુખ ચૌદ લોક સુધી સમાયેલું છે. તેથી અદ્રૈત સુખ પામવા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૫૫) સમજી એ તો ? - દ્રતમાં ડરવાનું દુખ છે દ્રૈતમાં રડવાનું દુખ છે દ્રૈતમાં ચડવાનું, લડવાનું પકડવાનું દુખ છે. ડગલે ને પગલે દ્રૈતમાં દુખ છે અને તેનાથી દૂર થવાનો એકમાત્ર ઉપાય અદ્રૈત સદગુરૂશ્રીની ઉપાસના છે. તેથી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૫૬) સમજી એ તો? - માણસમાં વિત(શક્તિ)હોય ત્યાં સુધી વૈરાગ્યને બદલે વિષય ભોગ ભોગવ્યા કરે છે. જ્યારે વિત (શક્તિ) વગરનો થાય છે ત્યારે વૈરાગ્યની વાતો કરે છે. અને ભજન કરવાની તૈયારી કરે છે આવો શક્તિ વિનાનો વૈરાગ્ય કેવી રીતે વિજય અપાવી શકશે? યુવાનવય વૈરાગ્ય અને શક્તિ બંન્ને એકથાય તો જ સાંસારરૂપી શૈલ્ય સામે જીત મેળવે. તેથી બાળપણથીજ સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૫૭) સમજી એ તો ? - અગમ અગોચર, આધ્યાત્મિક,ાઅત્મકલ્યાણના માર્ગે પ્રયાણ કરવા માટે સેવા અને શ્રધ્ધારૂપી સાચા સાથીદારોની જરૂર પડે છે. સેવા અને શ્રધ્ધાને સાણસીમાં પકડાયેલો પંથ નિર્ભયરીતે પસાર કરી શકાય છે. અને છેવટે સફળતા પ્રાપ્ત કરી શકવામાં સુગમતા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૫૮) સમજી એ તો ? - માનવ માત્રના જીવનમાં જો ભૂલેચૂકે અહંમ આવે તો અંતરની આંખો નિસ્તેજ બની જાય છે અહંમ અંધકારનું પ્રતીક છે અહંમ વિકાસમાં અનેક પ્રકારનાં વિઘ્નો ઉપસ્થિત કરી આધ્યાત્મિક માર્ગમાં અવરોધ કરે છે તેથી અહંમથી બચવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૫૯) સમજી એ તો? - સંત અને સતસંગી માનવમાં વાણી અને વર્તન અને વ્યવ્હાર અને વિચારો ધર્મ અને ધાર્મિકતાને અનુરૂપ સાત્વિકતાવાળા અને શોભે એવાં જ હોવા જોઈએ કારણ કે ધાર્મિકતા કે સાત્વિકતામાં જ ધર્મનો મર્મ સમાયે લો છે. સાત્વિક અને સત્સંગી બનવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૦) સમજી એ તો ? - ઉપદેશ દેનાર તથા ઉપદેશ લેનાર બંન્નેમાં જો ઉપદેશ લેવા દેવ્બા યોગ્યતા કે અધિકાર નહિ હોય તો ઉપદેશનો અર્થ વ્યર્થ છે ઉપદેશની ઉતમતા પાત્રના આધારે ટકી રહે છે. ઉપદેશરૂપી ઇમારત પાત્રતાના પાયા ઉપરજ આધારિત છે અને આ પાત્રતા કેળવવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૧) સમજી એ તો? - માનવ ગમે ત્યારે ગમે તે સમયે તનથી નમ્રતા અને નમંતા બતાવે પરંતું તનની સાથે સાથે મનમાં નમ્રતા અને નમંતા નહિ આવે ત્યાં સુધી દાસભાવ આવતો નથી દાસભાવ દિલમાં નહિ આવે ત્યાં સુધી દિનાનાથ દયા કરવાના નથી દિન અને દાસભાવ મેળવવા માટે તેની સમજણ આપનાર સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૨) સમજી એ તો ? - પ્રેમ અને નેમરૂપી પાયા ઉપર ઉધ્ધારની ઇમારત્નો આધાર રહેલો છે માટે પાયાને ચોક્ક્સ કર્યા વિના ઉધ્ધારની ઇમારત ચણવાની ઉતાવળ કરશો નહિ, નહિતર ઉધ્ધારના બદલે અધ્ધર થઈ જશો પાયા વગરની ઇમારતમાં પ્રવેશ કરશો તો પસ્તાવવું પડશે અને પછડાવવું પડશે માટે પ્રેમના પથ્થર પાણિ અને નિયમની માટીથી પાયાને પાકો કરજો અને એ ચણતર પાકું છે કે કેમ? તેની ચકાસણી માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૩) સમજી એ તો? - જ્ઞાન એ ગોગણપટ્ટીનો અભ્યાસ નથી વાચારતા આવવી એથી જ્ઞાનનો ભ્રમ એટલેથી પતી જતો નથી જ્ઞાનનાં અનુંભવરૂપી મૂળ જેટલાં વધારે ઉંડા ઉતરેલા હશે, એટલોજ ધર્મરૂપી વૃક્ષના આધારે રહેલાનો ઉધ્ધાર પણ થશે. ધર્મરૂપી વૃક્ષને જ્ઞાનથી રક્ષણ આપવાં શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૬૪) સમજી એ તો ? - ધર્મ હોય ત્યાં અધર્મ ના હોય અને અધર્મ હોય ત્યાં ધર્મ ટકી ના શકે કારણ બંન્ને વિરોધાભાસી છે તેથી એકજ ધરી ઉપર એક સાથે એકજ દિશામાં ટકી શકતા કે ગતિ કરી શકતા નથી, માટે ધર્મને ટકાવી એનું અસ્તિત્વ સ્થિર કરવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૬૫) સમજી એ તો? - સંસારના લોકો સગાઓના સંપર્કમાં વધુને વધુ રહેતાં હોય છે પરંતું સંતો સદગુરૂ કે સદગ્રંથોના સંપર્ક માં વધારે રહે છે સગાઓના સંપર્કમાં રહેનાર અજ્ઞાન અને અવિધ્ધાર્થી મ્માયાના બંધનમાં જકડાયેલા રહે છે જેનો સંપર્ક વધારે એની એમાં સમજ અને સ્નેહ વધારે હોય માયાના બંધનમાંથી મુક્ત થવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૬૬) સમજી એ તો? _ ધર્મ માર્ગમાં શ્રધ્ધા કરતાં સમજણ વધારે હોવી જોઇએ કારણકે ધર્મ પાલનમાં અને પ્રગતિમાં શ્રધ્ધા કરતાં સમજણ વિષેશ સરળતા કરી આપે છે એટલે સમજ સાથે શ્રધ્ધાથી કરાયેલો ધર્મ કુંદન અને સર્વોતમ પરિણામ લાવે છે. સમજ એ ધર્મરૂપી માવનું સોપાન છે એવી સમજણ પ્રાપ્ત કરવા શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૭) સમજી એ તો? - પુરૂષાર્થ પાપ નથી પ્રપંચ પાપ છે. લાભ લેવામાં પાપ નથી પરંતું ધર્મ ભૂલવામાં પાપ છે. કુદરતે બક્ષેલી બુધ્ધિનો ઉપયોગ કરવામાં પાપ નથી પરંતું કોઇને નુકસાન કરવામાં બુધ્ધિનો ઉપયોગ પાપ છે.પરમાત્માની દરેક વિભૂતિનો ઉપયોગ અને સદૌપયોગ થાય ત્યાં પાપ નથી પણ તેનો દૂરૌપયોગ થાય તેમાં પાપ છે. માટે તેના સદૌપયોગની સમજ માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૮) સમજી એ તો ? - માણસ શરીરના પોષણની પરવા રાખે છે પરંતું પોતાના અસલ એવા દિવ્ય સ્વરૂપની પરવા રાખતો નથી શરીરનું લાલન પાલન કરે છે પરંતું ગુરૂના જ્ઞાનનું લાલન પાલન કરતા નથી વિષયભોગથી વિચારો કરે છે પરંતું ભગવાનને ભજવાના વિચારો કરતા નથી જડ અને ઝૂઠ માટે જીવનનો ભોગ આપે છે પણ ચૈતન્ય અને અખંડ માટે ઉંઘતા જ હો યુઅ છે એ જ ગંભીર ભૂલ સમજવા અને સ્વસ્વરૂપની જાણ માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૬૯) સમજી એ તો ? - માનવીનો સંસાર અન્ય પ્રાણીઓ કરતાં કનિષ્ઠ છે. કારણકે માનવીમાં સ્વાર્થવૃતિ સિવાય સ્નેહ નથી,સ્વાર્થ માટે સાચા જૂઠાં કરતો જ હોય છે. અન્ય પ્રાણીઓ સ્નેહ રાખે છે પણ સ્વાર્થ રાખતા નથી, પોતાના માટે પરાયાનું કાસળ કાઢતા નથી, પેટ માટે પ્રપંચકે પાખંડ નથી રચતા, કોની શ્રેષ્ઠતા, ? અને એ શ્રેષ્ઠતાની શાન મેળવવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૭૦) સમજી એ તો ? - જ્યાં સંશયવાળિ પ્રવૃતિ અને પ્રકૃતિ છે જ્યાં વહેમ અને વર છે જ્યાં ભ્રમ અને ભૂલ છે જ્યાં અધોમુખ છે જ્યાં સંસાર છે અને સંસાર છે ત્યાં સુધી સુખને બદલે દુખ છે માટે સંસારને ભૂલવા જ માટે જ શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૧) સમજી એ તો ? - જો માનવ આધ્યાત્મિક માર્ગે વળેલા વળગેલા છે તેમને ભૌતિક આકાંક્ષાઓ ઉદભવતી જ નથી, જ્યાં આત્મકલ્યાણનો યા આત્મચિતનનો સવાલ છે ત્યાં શારીરિક સુખનો કે સબંધનો પ્રષ્ર્ન જ નથી જ્યાં પરલોકનો પ્રશ્ર્ન છે ત્યાં આ લોકનો સવાલ હોતો જ નથી. જેઓ શ્રેયને ચાહે છે તેઓ પ્રયમને ચાહતા નથી શ્રેયમાં જ સર્વ પ્રકારના સવાલો સમાઇ જાય છે માટે શ્રેય સાધવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૨) સમજી એ તો ? - અવિધ્ધાવાન માણસ અધ્ર્મ આચરે એ હિણ ગણાય પરંતું વિધાવાન માણ્સ અધ્ર્મ આચરે એ તો હિણથી પણ હિણ ગણાય કારણકે અંધમાણસો અઠડાય પરંતું દેખ્તો માણસ અથડાય એ અફસોસની વાત છે. કંઇપણ કર્યા વિના મૂરખતો મરે પણ દાહ્યો કંઇ કરે નહિ તરે નહિ ને તારે નહિ,એના કરતો મૂરખ શ્રેષ્ઠ છે. સાચૂ ડાહપણ મેળવવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૩) સમજી એ તો ? - વિપરિતમાં વિનાશનું કારણ સમાયેલું છે અને રીત માં વિકાસનું કારણ સમાયેલું છે વિપરિતમાં ઝેર છે.રીતમાં અમૃત છે વિપરિતમાં વિવેક અને રીતમાં વિવેક છે. માટે વિપરીતને વશના બનતાં રીતમાંજ રહેવું એ જ માનવનું પરમ કર્તવ્ય છે અને એ રીતમાં રહેવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૪) સમજી એ તો ? - માનવ જન્મનો હેતું લૌકિક કરતાં અલૌકિક ભૌતિક કરતાં અભૌતિક શારીરિક કરતાં આધ્યાત્મિક આ લોક કરતાં પરલોક અલ્પ કરતાં અખંડ અને નકલી કરતાં અસલી નિજઘરનાં સુખો પ્રાપ્ત કરવાં માટે જ હોય છે. તેના ભૂલવું જોઇએ, નિજઘરની પ્રખ માટે જ શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૫) સમજી એ તો ? - આપણુમ મન મોક્ષના કારભૂત છે અને બંધનના કારણભૂત પણ છે. મનથી હારી પણ જવાય અને મનથી જીત પણ મેળવી શકાય મનથી મહાત્મા પણ બની શકાય અને મનથી દૂરાત્મા પણ બની શકાય છે. મન જીતે એ જીવન જીતે મન હારે તેભૂમિને ભારે મારે, મન મંગળમય વાતાવરણ બનાવે અને એ જ મન શોકમય ઉપાધિ ઉભી કરે માટે મહાપુરૂષોએ મોક્ષ અને બંધનમાં મનને માધ્યમ ગણેલું છે. અને એ મનને જીતવા માટે જ સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૬) સમજી એ તો ? - માનવ સિવાય અન્ય ચોર્યાસી લક્ષ પ્રકારન ઘાટો ચતુર ક્રિયાની જ લાગણી અનુભવી શકે છે માનવ એક એવો ઉતમ દેહ છે જે પંચ્મીધર્મરૂપક્રિયા આચરી શકે છે. અને તેની લાગણી અનુંભવી શકે છે. માનવી લાગણી વડે ધન કે ધન ક્રિયા તરફ આકર્ષાય છે. માનવ ઘાટ જ લાગણી વડે ધર્મનો લાભ ઉઠાવી શકે છે. કુદરતે માનવ જેવા મૂલ્યવાન પ્રાણીનું સર્જન કર્યું છે કે જેનો જોટો મળવો મૂશ્કેલ છે પરંતું આ ઉતમ દેહ વડે ઉતમ કાર્ય કરે તો જ સફળ નહિતો નકામું તેથી જ એજ મનુંષ્ય દેહને સફળતા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૭૭) સમજી એ તો ? - ચર્મ ચક્ષુઓની ખોતા તો એક જ જન્મ માટે દુખનું કારણ બની રહે છે પરંતું અંતરજ્ઞાન ચક્ષુઓની ખોટ તો અનેક જન્મના ખોટનું કારણ બનશે બાહ્ય ચક્ષુઓની ખામીવાળા તો અનેક માનવો શાંતિવાળું સમજણપૂર્વકનું જીવન જીવી શકે છે. પરંતું અંતરચક્ષુના અભાવવાળો તો સત્યના સંશોધન વગર આ લોક કે પરલોકમાં પણ સુખનો ભાગદાર બની શકતો નથી સુખ અને શાતિ માટે જ્ઞાનચક્ષું ખોલવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૭૮) સમજી એ તો ? - માનવ માત્ર ઉતમમાં ઉતમ સુખ સાધન મેળવવા અને ભોગવવામાં માને છે. પરંતું ઉતમ પ્રકારના સુખ માટે ઉતમ પ્રકારનું કર્મ કરવા ઇર્છતો નથી, એટલે કુદરત પાસે અનેક પ્રકારનું સુખ અને સાધન હોવા છતાં કર્મની સમજના અભાવે મળી શકતું નથી. ઉતમ સુખ સાધન પ્રાપ્ત કરવાની સમજણ માટે સદગુરૂ શ્રીની જરૂર છે.
     (૭૯) સમજી એ તો ? - મનુષ્ય યથાર્થ જ્ઞાનના અભાવે અને અજ્ઞાનના લીધે સ્વસ્વરૂપથી વિમુખ છે. અને વિરૂધ્ધ થવાથી પરમ પદના સુખનો સ્વાદ ભોગવવા ભાગ્યશાળી થઈ શકતા નથી, શ્રી સદગુરૂના ઉપદેશનું લક્ષ સન્મૂખ બને તો જ શ્રી સદગુરૂના અખંડ સુખનો ખ્યાલ મેળવી ન્યાય બને એનું ભાગ્ય મેળવવા સદગુરૂની કૃપા જોઇએ એ કૃપા મેળવવા સેવાની જરૂર છે. અને સેવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૮૦) સમજી એ તો ? - શ્રેયશ અને પ્રેયશ એમ બે પકારના મારગમાંથી માત્ર શ્રેયશનો માર્ગ સ્વીકારવો શ્રેષ્ઠ છે. શ્રેયશ માર્ગમાંથી મળતું સુખ અસલી અને અખંડ છે. જ્યારે પ્રેયશમાંથી મળતું સુખ નકલી અને ક્ષાણીક સ્વપ્ન સમાન છેતરવાવાળુ છે તેથી સુજ્ઞસજ્જન માણસઓ એ પ્રિયને પ્રહરી શ્રેયનો માર્ગ સ્વીકારવો શ્રેયના માર્ગને પકડવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૮૧) સમજી એ તો ? - મનુષ્યને પોતાની શક્તિ પોતાની પરાધીનતા દુખમાંથી મુક્ત કરવા માટે કામમાં આવી શકતી નથી. એ જ આશ્ર્ય્ય્રની વાત છે. પરંતું સ્વાધીનતા કે પરાધીનતાની ખબર જ ના હોય તો પોતાની શક્તિ સ્વાધીનતા માટે જાગૃત થતી નથી , સ્વાધીન પરાધીનની સમજ આવે તો સ્સુખ યા દુખની ખબર પડે. સાધન યા શક્તિને કામે લગાડવાનું જ્ઞાન થાય અને એ જ્ઞાન માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૮૨) સમજી એ તો ? - માયા અને મમતાના આવરણવાળાં ચશ્માં ઘણા પ્રકારનાં રંગબેરંગી કાચવાળા કામનાવાળા હોય છે. એ ચશ્માં જેને પહેર્યા હોય તેમને સંસારમાં રહેલાં દુખને બદલે સુખનો ભાસ થાય છે. જેને અમૃત માને છે. અસારને સાર માની અમૂલ્ય અવસરને જ્ઞાનવિના અમસતો જ વેડફી નાખે છે. એ જ્ઞાન માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૮૩) સમજી એ તો ? - મનનાભાવો થૉડા ઘણા અંશે તનના અંગ ઉપંગ ઉપર ઉપસી આવે છે મન મલીન ભાવ ચૂપાવવા પ્રયત્નો કરે છે. પરંતું તન હાવભાવ કે દેખાવથી માનસિક સ્થિતિને જાહેર કરે છે. ગમે તેવા પ્રકારના અંતરના માનસિકભાવો તનના બાહ્ય દેખાવથી દશ્યમાન થતા હોય છે. માટે મનસિક સ્થિતિ ના સુધરે ત્યાં સુધી તનની સ્થિતિ સુધરતી નથી તનને સ્વરછ કરતાં વાર લાગશે નહિ, પરંતું મનને સ્વરછ અને સ્વસ્થ કરવા માટે જ સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૮૪) સમજી એ તો ? - સંશય અને સ્વભાવનું એક માત્ર ઔષધ યથાર્થ સમજ છે અને એ યથાર્થ સમજ એવા કોઇ ઉતમ અને ઉતકૃષ્ટ સંસર્ગ દ્રારા જ પ્રાપ્ત થાય છે. સ્તસંગ દ્રારા સંશય અને સ્વભાવના મૂળમાં સદગુરૂ દેવ એવા પ્રકારનું ખાતર અને જળનું સિંચન કરે છે તેથી જીવની મૂળ પ્રકૃતિના સ્વાદમાં રૂચીમાં પરિવર્તન થાય છે. આવા પરિવર્તન માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૮૫) સમજી એ તો ? - શરીર કરતાં મનની અગત્યતા ઉપર માનવી વધારે આધાર રાખવાના કારણે જ અકુદરતી અને કૃત્રિમ જીવન વ્યવસ્થિત કરે છે. તેને લીધે આધ્યાત્મિક અધોગતિ થવા લાગે છે. મનની અગત્યતા સાથે માનવતાની અગત્યતાઓ સાથે માનવીની અગત્યતાઓનું સ્વીકાર કરવામાં સદગુરૂની ભૂમિકાનીખાસ આવશ્યકતા છે અને સદગુરૂની કૃપાની ઉજ્જવળ જીવન જીવવામાં કોઇ બાધ આવતો નથી . તેથી જીવનમાં સદગુરૂની ખાસ જરૂર છે.
     (૮૬) સમજી એ તો ? - ધર્મ કે ધર્મક્રિયા આચરવામાં કે અપનાવવામાં શ્રધ્ધા કરતાં સમજ (જ્ઞાન) નો વિષય મુખ્ય છે સદગુરૂની આપેલી સમજ વગરની સાધના ગૌણ છે. વળી સમજ વગરની શ્રધ્ધા અંધશ્રધ્ધાનો માર્ગ પકડે છે. અને અંધશ્રધ્ધા એ તો આંધળું અનુકરણ છે અને અનુકરણ એ ઉતમ ક્રિયા કે લક્ષણ નથી. ઉતમ ક્રીયા કે ઉતમ લક્ષણ મેળવવા સદગુરૂની જરુર પડે છે
     (૮૭) સમજી એ તો ? - પ્રત્યેક માનવી ને સુખ અને શાં તિ મેળવવા આત્મસંશોધન કરવાની ઘણી જરૂર છે આત્મસંશોધન વડે જ અસલી નકલિનો નિર્ણય થઈ શકે છે.અસલી નકલીની ઓળખ કરતાં આવડે તો સુખ દુખની બાદબાકી થઈ શકે બાદબાકી થાય એટલે શ્રેષ્ઠ અને સત્વસ્વરૂપે શેષનો આંક સત્વસ્વરૂપે સદગુરૂ અલગ કરી આપે છે . માટે કરીને સદગુરૂ શ્રી ની જરૂર છે.
      (૮૮) સમજી એ તો ? - માણસો ચિંત્વન કરાવે બદલે ચિંતા બહુંજ કરે છે ચિંતા ચિતા સમાન ઘણી છે. તેનાથી શારીરિક માનસિક અને આધ્યાત્મિક એમ ત્રણ પ્રકારના સુખો સળગી જતાં હોય છે જ્યારે ચિંતવનમાં ગમે તેવી પરિસ્થિતિએ પલટાવવાની શક્તિ છે . ચિંતાને રોકીને ચિતવન વધારવાની શક્તિ આધ્યાત્મિક વાદ ધારે વે છે. આધ્યાત્મિકવાદ શીખવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે .
     (૮૯) સમજી એ તો ? - જે શક્તિ અને સાધનથી આપણને સુખ પ્રાપ્ત કરવાનું હતું . તેજ શક્તિ અને સાધનથી સુખને બદલે દુખ પ્રાપ્ત થાય તો એમાં શક્તિ કે સાધનનોપ દોષ નથી . પરંતું સાધકની અધૂરી સમજ અને સાધનાની ભૂલભરેલી પધ્ધતિનો દોષ છે. જે હથિયાર કે સાધન રક્ષણ કે પોષણરૂપ છે તે હથિયાર કે સાધનનો દુરપયોગ થાય તો રક્ષણને બદલે ભક્ષક અને પોષકને બદલે મૃત્યુંનું કારણ બની જાય છે . આ કળા શીહવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૯૦) સમજી એ તો ? - ભૌતિક સર્જન અને વિસર્જનનો આધાર સુસંસ્કાર અને કુસંસ્કારજ ઉપર જ આધારિત છે હવે કુસંસ્કાર સસ્તા અને સુલભ છે. જ્યારે સુસંસ્કાર મોંઘા અને દુર્લભ છે. કુસંસ્કાર શોધવા પડતા નથી, અને સુસંસ્કારો શોધ્ય જડતા નથી સુસંસ્કારો મેળવવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૯૧) સમજી એ તો ? - ભાવ અને પ્રેમથી જે સદગુરૂ પ્રમાત્માને મેળવવા ભજન ભક્તિ કરે છે તે સાચો ભક્ત છે. જ્યારે ઘણા માણસો ભાવ અને પ્રેમ વિના ભગવાનને બદલે ભોગ મેળવવા લાગી જાય છે. ભોગ મેળવવા લાગી જાય છે અને દુનિયાને રાજી રાખવાના વ્યર્થ પ્રયત્નો કરે છે સાચા ભક્તને તો જગતની જરૂર નથી. તેને તો સદગુરૂ અને જગતના સ્વામીની જરૂર છે. જગતના નાથને મેળવવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૯૨) સમજી એ તો ? - પ્રપંચ અને પાખંડ કર્યા વગર પશું પંખી આ કૂતરા બિલાડાં પણ પેટ ભરી શકે છે. તો માનવ જેવો ઉતમ દેહ પ્રાપ્ત કરીને પણ પેટની ખાતર પ્રપંચ કે પાખંડ કરે તો અન્ય પામર પ્રાણીઓ કરતાં માનવ ઉતમ ના હોઇ શકે માનવે તો પ્રપંચ રહિત પુઋઉષાર્થ કરીને પેટ ભરવું . પ્રમાણિત અને અપ્રમાણીત ઘણાય, આવી પ્રમાણિકતા મેળવવા સદગુરૂની જરૂર એ
     (૯૩) સમજી એ તો ? - ધર્મ માર્ગની અંદર પ્રેમ ભાવની સાથે પૂજ્ય ભાવ ભળે એટલે દૂધમાં સાકર ભળવા સમાન સત્વ અને સ્વાદ આવે, પ્રેમ અને પૂજ્યભાવની જોડી જન્મ મરણના ફેરા તોડી નાખે . તોડી માટે પ્રેમભાવમાં પૂજ્યભાવ મેળવવા સદગુરૂ શ્રી ની જરૂર પડે છે.
     (૯૪) સમજી એ તો ? - ભવ બંધન કે ભવ દુખ દૂર કરવા માટે ભક્તિ કરસ્વાની હોય છે. આ શક્તિ એ ભક્તિનું પરિણામનું હોવું જોઇએ નહિ. પછી આ શક્તિ મૃત્યૂ લોકની હોય તો કે દેવલોકની પરંતું કોઇને છોડે નહિ. આ શક્તિમાં ભય અને ભવદુખ બંન્ને સમાયેલા હોય છે. જેથી સદગુત્રૂની ભક્તિ નિષ્કામ અન્નય અને આદરણીય તેમજ આદ્ફ્હીનતાવાળી હોવી જોઇએ આધીનતામાં રહેવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૯૫) સમજી એ તો - આધ્યાત્મિક અઘરો તો છે પણ કઠીન છે જેટલો કઠીન છે તેટલો કામનો પણ છે. મહાપદ મેળવવા માટે ઉતમ અને અનિવાર્ય છે. એનો મહારસ ચાખવા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૯૬) સમજી એ તો? - મનુષ્યને ઉધ્વીકરણ કરવા માટેસુરતા અને મુરતારૂપી બે પાંખોની જરૂર પડે છે એ પાંખો મળે તો તેના સહકારથી મનુંષ્ય સ્વયં અન્યના આધારવિના ઉધ્વીકરણ કરવા શક્તિમાન બને છે અને સુરતા મુરતારૂપી પાંખો પ્રાપ્ત કરવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે .
     (૯૭) સમજી એ તો ? - સદગુરૂનાં પરમ પાવન આદેશ ઉપદેશ અને ઉદેશને પૂર્ણ પ્રકારે એનું નામ અનુયાયી સદગુરૂનાં ઉપસ્દેર્શને અનુસરે નર્હી અને અવગણના કરે તે સાચો અનુંયાયી નથી . અને તેનો ઉધ્ધાર પણ નથી થતો ગુરૂઆજ્ઞા પાલનમાં જ ઉધ્ધાર છે ઘણા અનુયાત્યી આવી બાબતથી અજાણ હોય એમના ઉધ્ધાર માટે શ્રી સગુરૂની જરૂર છે.
     (૯૮) સમજી એ તો ? - માનવ દુખરૂપ માયાને જેવા અને જેટલાભાવથી આધીન રહે છે એનાથી અડધા ચા પા ભાગનો એ પણ જો સુખરૂપ સદગુરૂ માલિકને આધીન રહે તો એનો મોક્ષ થવામાં ઝાઝો સમય જાય તેમ નથી પરંતું માનવીને સદગુરૂ માલિક કરતાં માયા અને મોટાઇ ઉપર ઘણો જ મોહ રહેલો છે. એટલેજ દુખી થાય છે. તેથી એવા મોહમાંથી છૂટવા શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૯૯) સમજી એ તો ? - સૂર્ય કે અગ્નિના તપથી તપતો માનવી પ્રગટ દેખાય પણ ખરો અને એ તાપ ને નિવારી પણ શકાય પરંતું ત્રિવિધ તાપ તો એટલો બધો ગુપ્ત અને ઘેરો છે કે એના તાપમાં આખા વિશ્ર્વના માનવીઓ ગુપ્ત રી બળ્યા કરે છે . તેમાંથી છૂટવા માટે પરોપકારી એવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૧૦૦) સમજી એ તો ? - સદગુરૂ પરમાત્માને કરામતનો કોયડો કોઇથી ઉકેલી શકાય તેમ નથી એ સદગુરૂ પરમાત્માની કરામતનો કોયડો ઉકેલ્યા વગર મનુષ્યને અખંડ સુખનો કોયડો ઉકેલાવાતો પણ નથી અને મનુષ્યને સુખનો કોયડો ના ઉકેલે તો દુખનો પાર આવે તેમનથી તેથી એ કોયડો ઉકેલવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૦૧) સમજી એ તો ? - ઉદેશ વગર ઉપદેશનો કોઇ અર્થ નથી વૈરાગ્ય વગર ભગવા વેષનો કોઇ અર્થ નથી અને ભગવા વેષ વગર વૈરાગ્ય કંઇ વ્યર્થ જવાનું નથી ,સદગુરૂ પ્રત્યે જ્ઞાન ગતિનો અણસાર નથી તો કઈ નથી અને ત્રણ ત્રિવેણી ના નીરમાં જ્ઞાન ભક્તિ અને વૈરાગ્યનો સંગમ નથી કંઇ નથી તન મન ધનના ઉત્સાહ વગર ભક્તિ વ્યર્થ છે. અને મન મૂકીને સદગુરૂ શરણે જવું એ જ સારા જીવનનો અર્થ છે. સાચા અર્થને સમજવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૧૦૨) સમજી એ તો ? - વિશ્ર્વના અવતાર આદી ઇષ્ટો અને દેવતાનો ભેદ સદગુરૂનાં અનુભવ વિના મળી શકે તેમનથી ભેદ મળે તો છેદ ટળે અને છેદ ટળે તો માનવ મહાપદમાં ભળે એ છેદ ટાળવાજ શ્રી ગુરૂ દેવની જરૂર છે
     (૧૦૩) સમજી એ તો ? - જે કાળથી ડરે એ સદગુરૂથી ભગવાનથી ડરે અને ભગવાનથી ડરે એ ભગવાનનું ભજન કરે અને ભજન કરે એ ભવસાગર તરે અને ભવસાગર તરે એ લક્ષ્યચોર્યાસીના ફેરા ના ફરે એનોજ કાળ કઈ રીતે ચારો ચરે? માટે જ કાળથી બચવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૦૪) સમજી એ તો ? - કર્મનાં કાદવ કિચડમાં ફસાયેલ ગયેલ માનવી આપબળે તો તેમાંથી નિકળિ શકવાના નથી . એ માનવ ઘાટમાં ફસાયેલા આત્માને જ્ઞાન ગંગાના નીરમાં ન્હાવાનું ક્યાંથી મળે . અને સદગુરૂની જ્ઞાન ગંગામાં ન્હાવા સિવાય મનુષ્ય નિર્મળ થવાનો નથી . નિર્મળ થયા વગર શ્રી સદગુરૂમાં ભાવના જાગે નહિ તેથી નિર્મળ થવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૦૫) સમજી એ તો ? - શરીર સબંધમાં સંસારી બંધનમાં પડેલાં માનવી કોઇ કાળે છૂટી શકશે પરંતું શંશયોરૂપી અજ્ઞાનના બંધનમાં પડેલો આત્મા શંશયોરૂઈ જાળમાંથી છૂટવો મુશ્કેલ છે કારણ કે સમર્થ સદગુરૂનાં શરણ વગર સંશયોનું છેદન થવાનું નથી . મનુષ્યને સંસાર કરતાં સંશયોનું બંધન વધારે તેથી સંશયોનું આવરણ ટાળવાં સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૦૬) સમજી એ તો ? - ભાવના બે પ્રકારની છે એક માઇક સુખો માટે ઉપસ્થિત થતી સ્વાર્થ ભાવના અને બીજી સદગુરૂને મેળવવા ઉપસ્થિત થતી પર્માર્થ ભાવના. આ બંન્ને પ્રકારની ભવનાઓનાં પ્રક્રિયા અને પરિઓણામ જુદાં છે એક મારે અને એક તારે સ્વાર્થ મારે અને પરમાર્થ ટાળે. તેથી પરમાર્થ ભાવના દ્રઢ કરવા સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૦૭) સમજી એ તો ? - જે માણસ કહી જાણે પણ કરી ના જાણે લઈ જાણે પણ દહી ના જાણે ખાઈ જાણે પણ પાઇ ના જાણે સાંભળિ જાણે સંભળાવી ના જાણે લખી જાણે લક્ષ્યમાં ના આણે વાતો કરે પણ વર્તન ના કરે સેવા કરાવે પણ સેવા કરી ના જાણે એવા હીણ અને વિતંબણાવાદી માનવોનું જીવન વ્યર્થ છે.તેવા જીવનના પરિવર્તન માટે સદગુરૂનિ જરૂર છે
     (૧૦૮) સમજી એ તો ? - ધર્મપરાયણ એટલે તનમન ધન કે સદગુરૂ સાથે સેવા પરાયણ રહેવું,શ્રી સદગુરૂની આજ્ઞાઓનું અહનિશ પાલન કરવું એનું નામ પારાયણ પારાયણ જ્ઞાન યહનના નામથી ઓળખાય છે. લોકો કથા વાંચવી એ પારાયણ સમજે છે. સર્વોતમ જ્ઞાન યજ્ઞ સર્વોતમ આધ્યાત્મિક ચેતન લક્ષી યજ્ઞ માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૦૯) સમજી એ તો ? - આ વિશ્ર્વને ઉત્પન કરનાર નિભાવનાર ન્યાય આપનાર એવા પરમાત્માતાને નિયમિત સ્નેહથી સંભાળનાર યા સ્મરણ કરનાર કોઇક પરમ પૂજ્ય મહંત બાપુશ્રીની જેવા સંસ્કારી વિરલા કુદરતી કૃપાનો સંપૂર્ણ લાભ ઉઠાવી શકે પરમાત્માના સાનિધ્યનિં સૃષ્ટિના અને સંપર્કમાં આવેલા એવા અન્ય સેવકગણ સમેત ભગવાનનું સાચું અખંડ સુખ ભોગવવા ભાગ્યશાળી બને એવા અધિકાર સમર્પણની સાચી ભાવના માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર પડે છે
     (૧૧૦) સમજી એ તો ? - આપણે રોકેલા વકીલ કોઇક મુદ્દાસરના કેસની કોર્ટમાં યોગ્ય રજૂઆત કરી આપણો કેસ જીતાડી આપે તો આપણે બીજા વકીલ ને રોકી શકી એ એમાં વાંધો કે વિરોધ હોય તો , પરંતું કુદરતી કોર્ટમાં જન્મ મરણ અને શિક્ષામાંથી આપણા ગુરૂદેવરૂપી વકીલ માફી ના અપાવી શકે તો પોતાની ગુરૂભક્તિની કચાસ સમજવી. પરંતું અલૌકિક કોર્ટમાં શ્રી ગુરૂરૂપી વકીલ બદલવાને બદલે તેમની આજ્ઞા ઉપદેશને અનુસરી યોગ્ય છે આવા દ્રઢભાવે સદગુરૂની જરૂઈર છે
     (૧૧૧) સમજી એ તો ? - અહંની આંટી ઘૂટીમાં અટવાયેલો માનવી ભલે જ્ઞાની હોય કે અજ્ઞાની હોય, પંડિત હોય કે મુરખ રાજા હોય કે રંક ,તવંગર હોય કે ગરીબ સ્ત્રી હોય કે પુરૂષ , બ્રાહ્મણ હોય કે ભંગી ,પ્રંતું અહંમનો રોગ એના વિજય વિકાસમાં વિઘ્નરૂપ થયા વગર રહેવાનો નથી. ભૂલેચૂકે પણ અહંમનું ભૂત કોઇને વળગીબેઠું તો નીકળવું મુશ્કેલ છે માટે અહંમથી બચવા નમ્રતાના તાવીજ માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૧૨) સમજી એ તો ? - આધ્યાત્મિક માર્ગમાં શ્રવણ , મનન અને નિદિ ધ્યાસ એમ ત્રણેય પ્રકારે વિકાસ સાધી શકાય છે. શ્રવણ એ દહીં સમાન છે. મનન એ માખણ છે. અને નિદિ ધ્યાસ એ શુધ્ધ ઘી સમાન છે એટલા માટે છેવટના સારરૂપી ઘીનો લાભ મેળવવા દહીંમાંથી માખણ અને માખણમાંથી ધૃત બનાવવાની રીત જાણવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૧૩) સમજી એ તો ? - હિન્દું સંસ્કૃતિમાં પૂર્ણિમાનો દિવસ પવિત્ર ને આધ્યાત્મિક કાર્યમાં ઉતમ ઘણાય છે. અને પૂર્ણ દિવ તરીકે મહાપુરૂષોએ વર્ણવ્યો છે. કારણ કે પૂર્ણિમાના દિવસે અને રાત્રે સૂર્ય ચંદ્રનો પૂર્ણ પ્રકાશ રહે છે. વળી પૂર્ણિમા પૂર્ણમાસ પૂર્ણ પ્રકાસ તેથી સદગુરૂ સાથે પૂર્ણ સબંધ પૂર્ણવાસ પૂર્ણિમાએ જ કરવો એ આધ્યાત્મિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૧૪) સમજી એ તો ? - સત્સંગમાં વહાલ હશે પણ વિવેક નહિ હોય તો વહાલ ગમે તેટલું વરસે પણ વિવેક વગર નકામું છે. ગમે તેટલો વરસાદ વરસે પરંતું વાવેતર વગર વળતર મળતું નથી,એટલે વહાલ સાથે વિવેકનો ખ્યાલ ખોવાઇ ના જાય , એના સંસારી હોય કે સંત હોય દરેકને ખ્યાલ રાખવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે.
     (૧૧૫) સમજી એ તો ? - જગતમાં ઝેર અને અમૃત દરેક સ્તરે અને સમયે જોડે જ હોય છે . એટલે ઝેર અને અમૃતને પારખવા અને પાલવવાનું સદગુરૂ દ્રારા શીખવું જરૂરી છે . કારણ ઝેર અને અમૃતની વિરોધાસી પરીણામ માનવ માત્ર જાણે છે. એટલા માટે જીવનમાં ઝેરને બદલે અમૃતને દાખલ કરી આનંદનો અનુભવ લેવા અને માનવ જન્મની સફળતા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
      (૧૧૬) સમજી એ તો ? - પોતાના સુખ સ્વાર્થ ખાતર સામાવાળાના સુખ અને સંપતિને છીનવી લેનાર માનવી દુનિયામાંડાહ્યો ગણાતો હોય કે માનપાન મેળવતો હોય પરંતુ એવા દગાબાજ માનવીનું જર ઝમીન બધુજ બેકાર અને વ્ય્ર્થ છે . એની સંપતિ જગતના જીવોના કલ્યાણ માટે વપરાવવાની નથી આવી વિકૃત સ્વાર્થભાવના છોડી નિસ્વાર્થભાવના ગ્ર્હણ કરવા સદગુરૂની જરૂર એ.
     (૧૧૭) સમજી એ તો ? - માનવી ઘર ગામ દામ ધામ નામ સગા અને સ્નેહીઓના સબંધ અને સંપર્કમાં માટે સતત લાગણિપૂર્વક લ્ક્ષ્ય રાખે છે પરંતુ સદગુરૂ અને સંતના સંપર્કમાં આવવા કે રહેવાની સહેજ પણ સમજ ધરાવતો નથી. એવો માનવી માયાનો મજૂર અને મિથ્યાનો હજૂર હોય છે. તેથી સંસહવાસનો મહિમા મેળવવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૧૮) સમજી એ તો ? - આચરણમાં ઉતાર્યા કે ઉતાર્યા વગરનું જ્ઞાન અહંમકે અંધશ્રધ્ધાને જન્માવે છે ભક્તિ વગરનું જ્ઞાન વૈરાગ્ય વગરની ભક્તિ અને જ્ઞાન વગરનો વૈરાગ્ય એકબીજાના અભાવે વિપરીત જન્માવે છે. એટલે સદગુરૂના ઉપદેશની આચરણમાં ઉતારી આત્માનો અભ્યૂદય કરવો એનૂ નામ સક્રિય જ્ઞાન . ભક્તિ અને વૈરાગ્ય એવા તિધારા ધર્મથી ધાર્યૂ પરિણામ પ્રાપ્ત કરવા સદગુઇરૂની જરૂર છે
     (૧૧૯) સમજી એ તો ? - કુસંગમાં જઈને ઉજાગરો કરવો એના કરતાં સ્તસંગમાં જઈને ઉંઘવું સારૂ કારણ કે કુસંગનો ઉજાગરો તો ધર્મ અને ધંધાને નુકશાન કરે છે. જ્યારે સ્તસંગની ઉંઘ તો સમયનો સદૌપયોગ કરાવી ઉંઘતામાંથી જાગવાની રીત તો જાણી લાવશે કુસંગને દૂર કરીને સ્તસંગની સુખાકારી માટે સદગુરૂની જરૂર છે .
     (૧૨૦) સમજી એ તો ? - ધર્મવેતા અનુભવી મહાપુરૂષોની આધ્યાત્મિક દિવ્ય શક્તિને આપણી અલ્પ મતિ કે અલ્પ ગતિના મઆપે માપવાની કોશીશ કરીએ છીએ એટલે સદગુરૂશ્રીના અગાત જ્ઞાનથી વંચિત રહીએ છીએ મહાપુરૂષોમાં બાહ્ય શક્તિ કરતાં આંતર શક્તિના ભંડાર ભરપૂર હોય છે. સંશય રહીત થઈને એ શક્તિને ભોગવા સદગુરૂની જરૂર છે
      (૧૨૧) સમજી એ તો ? - ઉપાસના ઉતમ પ્રકારની અને ઉતમ વિચારથી કરવી જોઇએ જેથી અધ કોટીની વાસનાનો ક્ષય કરાવી મનુષ્યને સંત પદનું ઉતમ આસન પ્રાપ્ત કરાવે અને કર્મના ફળમાંથી અને માયાના વર્તનમાંથી છૂટકારો અપાવે વાસના વધારી વિયોગ વધારે વહેમ વધારે વિષય વ્યવ્હાર વધારે એવી અધમકોટીની ઉપાસના છોડવા મનુષ્યના ઉધ્ધાર અને શુભ ઉપાસના માટે સદગુરૂ શ્રીની જરૂર છે
      (૧૨૨) સમજીયે તો ? સંસ્કારોમાં સુધારો કરવાની યા વધારો કરવાની શક્તિ સત્સંગમાં રહેલી છે. સંસ્કારો ભુતકાળમાં ખપે છે. જ્યારે સત્સંગ વર્તમાનકાળમાં વિચરે છે. સંસ્કારો પ્રોક્ષ પુરુષાર્થના પડદા પાછળ છુપાઇ રહે છે. જ્યારે સંસર્ગ સન્મુખ અને પ્ર્ત્યક્ષ પ્રમાણમાં પુરવાર થાય છે. એટલે સંસ્કાર જન્મ માટે સંસર્ગની સંપતિ સંપાદન કરવા સદગુરુની જરુર છે.
     (૧૨૩) સમજી એ તો ? - માનવી એ ગોચર દુનિયાનું ગમે તેવું અને ગમે તેટલું જ્ઞાન હશે , પણ અગોચર દુનિયાનો અનુભવ નહિ થાય ત્યાં સુધી શ્રાસ્વત નાશવંતનો નિવેડો આવી શકે તેમ નથી . એટલા માટે નાશવંતને બદલે શ્રાસ્વત શક્તિનું સંશોધન કરાવે એવા સેવાભાવી ભાવને જગાડે એવા સ્વરૂપલક્ષી સદગુરૂ યા સંતની કરવી ઉચિત છે. સમર્થના સેવન વગર શ્રાસ્વત શોધવું એ મળવું મુશ્કેલ છે. તેથી શ્રાસ્વતને પ્રાપ્ત કરવા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૨૪) સમજી એ તો ? - દિવ્ય સદગુરૂએ મનુષ્યને ભવપારંગત થવા માટે અજ્ઞાનરૂપી ઘેરા ભવસાગરમાં પોતાના દિવ્ય વચનોરૂપી પૂલ બનાવ્યો છે. એ વચનોરૂપી પૂલને ભક્ત મરણાંત સુધી જોડાયેલો રહે તો આ માણસરૂપી મહા અગાધ જળથી ભરપૂર ભરેલો દરિયો ભવસાગર જે તરવો મુશ્કેલ છે તે ભવસાગર તરી જાય છે . આ ભવસાગર ઓળંગવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૨૫) સમજી એ તો? - માનવ સમાજમાં ક્રાંતિ અને કેળવણી આવી છે. પરંતું કૃત્રિમ કાચીક છે કુદરતી અને આધ્યાત્મિક ક્રાંતિ નથી ખરેખર આધ્યાત્મિક અને આધીભૌતિક ક્રાંતિજ સાચી જ છે પ્રંતું તેમાં કોઇપણ પ્રકારની ક્રાંતિ આવી નથી . એના માટે આધ્યાત્મિક વાદનો આધાર લેવો પડે આધ્યાત્મિકવાદમાં અખંડ અને આનંદનો અનુભવ લેવા માટે સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૨૬) સમજી એ તો ? - ભૌતિકવાદમાં ભૂલા પડેલા માનવો ભગવાનને ભૂલે છે. અને ભૂલવાડે છે . ભોળવે છે પરંતું ભૂલવામાં અને ભોળવવામાં પોતાને કેટલું ભોગવવું પડે છે. તેનું માનવી ને ભાન નથી ભૌતિક ને ભેગુ કરવામાં અને ભોગવવામાં ભવાટવીમાં ભટકવાનું ઉભુ રહે છે. એ વાતને સમજવા માટે સદગુરૂની જરૂર પડશે
     (૧૨૭) સમજી એ તો ? - ઉતમ પ્રકારના માનવદેહ વડે ઉતમ કાર્યો કરવાની ઉતમ તક કુદરતે દરેક માનવી ને આપી છે પરંતું એ તકનો લાભ લેવાથી તાકાત જે માનવીમાં નહિ હોય તે માનવી તક તાકાત અને તરવામાંથી બાકાત રહી જવાનો છે. અને બાકાત ર્હી અને બરબાદ ના થવાય તે માટે જ સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૨૮) સમજી એ તો ? - જન્મ મરણની જેલમાં પૂરાયેલો ગુનેગાર જીવગુરૂની ગમ મેળવ્યા સિવાય કોઇકાળે છૂટી શકવાનો નથી જેથી દરેક જીવોએ સમય મળતાં સદગુરૂને શરણે થઈ જન્મ મરણની ઉપાધિમાંથી છૂટકારો મેળવવા આધ્યાત્મિક ખાતામાં અરજી કરવી એ અરજી ને સ્વીકારવા માટે સગુરૂની સમજ છે .
     (૧૨૯) સમજી એ તો ? - ઘણા ઉપદેશો દુનિયાના માનવ સમાજને તેમના લ્યાણ અર્થે જ્ઞાન ભક્તિ વૈરાગ્યનો બોધ કરે છે . પરંતુ પોતેજ કરેલા બોધનો ઘણી વખત પોતેજ વિરોધ કરતા હોય છે . પોતે કરેલા ઉતમ બોધનું અપમાન યા અવગણના કરી તેના અમૂલ્ય લાભથી વંચિત રહી જતા હોય છે . એટલે કે બોધ કરનાર પોતે પણ બોધમાં જીવનમાં ઉતારવો જોઇએ આ કળા શીખવા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર પડે છે.
     (૧૩૦) સમજી એ તો ? - તનના આરોગ્યને સાચવવા માટે બ્રહ્મચર્યની આવશ્યકતા છે . મનનું આરોગ્ય સાચવવા ધ્યાન ભજનની આવશ્યકતા છે . વળિ ચેતનતાની નિરોગીતા માટે ભવ પારંગત થવાની આવશ્યકતા છે . હ્રદયની નિરોગીતા માટે સ્તસંગની જરૂર છે . અને માનવ ના સમગ્ર જીવનની નિરોગીતા માટે શ્રી સદગુરૂની જરૂર છે .
     (૧૩૧) સમજી એ તો ? - જ્યારથી માનવી ધર્મની યા સદગુરૂન શરણ ગ્રહણ કરવાનો પ્રારંભ કરે છે . ત્યારથી જ એનો જન્મ અને નવજીવનનો પ્રારંભ થાય છે. ધર્માચરણ વડે માનવ જીવનમાં સિધ્ધીનાં સોપાન સર કરી પ્રગતિના પ્રવાસે આગળ વધી પોતાના માનવ જીવનને ધન્ય બનાવી સંસારમાં કિર્તિનો ધવ્જ લહેરાવવા શ્રી સદગુરૂની જરૂર પડે છે .
     (૧૩૨) સમજી એ તો ? - સંસારી માનવી ઓ તો અસંખ્ય છે. પરંતું તેમાં સંસ્કારી માણસો કેટલા શોધ્યા જડે નહી દુર્લભ એવા આ સંસ્કારી માણસો હિરા મોતિ સમાન મૂલ્યવાન છે . જ્યારે સંસારી માણસો તો ઠેર ઠેર અથડતા ફરે છે. એટલે સંસારી ના સંગ માટે કોઇપણ પ્રકારનો પરિશ્રમ કરવો પડતો નથી. જ્યારે સંસ્કારીના સંગ માટે તો પ્રેમ અને ભાવનાનાં ઝરનાં વહાવવા પડશે તેથી સંસ્કારી બનવા સદગુરૂની જરૂર છે
     (૧૩૩) સમજી એ તો ? - જે માનવ ભગવાનને વશ થઈ શકે તેમ માનવ ભગવાનને વશ પણ કરી શકે છે. વશ થાય તો જ વગ વધારી શકે વશ થાય નહિ અને વશ કરવા માગે તો એ કદાપિ કાળે બનવાનું નથી જે મરી જાણે એ જ મેળવી જાણે ભોગ આપ્યા વગર જોગ સધાય નહિ તરવા માટે ત્યાગની જરૂર છે. માથા માટે મોક્ષ છે મરજીવાને જ સદગુરૂ મળી શકે ઉતમ વસ્તું પ્રાપ્ત કરવા સદગુરૂની જરૂર પડે છે .



-:રણુજા ધર્મશાળાના નિર્માતા પૂ. સ્વામી ગોંવિંદગિરિજી:-


      પરમ પૂજ્ય મહંત બાપુશ્રી લોક યાત્રા ધર્મ યાત્રા અને દેવ યાત્રાનો સિધ્ધંત તેઓ શ્રી પોતાના સદવર્તનથી સમજાવે છે વર્તન અને વ્યવહાર દ્રારા લોક યાત્રાને સરળ ભાવે સમજાવતાં વર્તે છે. તેથી તેમના સદાચારની સર્વત્ર પૂજા થાય છે. લોકો ભાત ભાતના હોય છે ઉતમ મહા પુરૂષો સાથે જેવો વ્યવ્હાર કરવામાં આવે તેવો વ્યવ્હાર હિણ લોકોની સાથે નથી કરાતો, છતાંય ગમે તેવા પ્રકારના માણસો હોય ધનહીન હોય કે સતાહીન હોય કોઇની સાથે દુરવ્યવ્હારતો ના કરાય એવા લોકોને થોડુક મહત્વ આપવાથી થોડીક તેમની મદદ કરવાથી તેઓ પ્રસંન્ન રહે છે. પોતપોતાના કર્મોના ઉદયથી કોઇ જીવ હીન હલકી જાતિમાં જન્મે છે કોઇ નિર્બળ હોય છે કોઇ અજ્ઞાની હોય કોઇ મડ બુધ્ધિનો હોય છે. આવા કોઇપણ જીવનો પરમ પૂજ્ય બાપુ ક્યારે તિરસ્કાર કરતાં નથી ક્યારે આવા મહંત બાપુશ્રીની તેટલી ઉંચી ભાવના છે? શું આપનાથી આવી ભાવના કેળવી શકાય? એવી ઉતમ ભાવના ના ળિધે અધમ પ્રકૃતિના જીવોમાં પણ પરમ પૂજ્ય મહંત બાપુશ્રી પૂજ્ય ભાવે પૂજાય છે. તેવા જીવો પણ પરમ પૂજ્ય બાપુશ્રીને સંપૂર્ણ આદરભાવે માને છે. આવી છે લોકયાત્રા.